Egzaminy, presja i emocje.
Czy i jak rozmawiać z nastolatkiem o emocjach w czasie matury i egzaminu ósmoklasisty?
Im bardziej chcą spokojnie porozmawiać o emocjach, tym częściej słyszą odpowiedź:
„Wszystko OK.”
„Nic się nie dzieje.”
„Daj spokój.”
A czasem klasyczne zdanie nastolatka: „Mamo, tato… nie dramatyzuj.”
I wtedy pojawia się pytanie: czy w ogóle warto rozmawiać o emocjach, skoro młody człowiek wyraźnie nie ma na to ochoty?
Po pierwsze dlatego, że mózg nastolatka jest w bardzo specyficznym etapie rozwoju.
Układ limbiczny, ten odpowiedzialny za emocje, działa już bardzo intensywnie.
Natomiast kora przedczołowa, która odpowiada za regulowanie emocji i spokojne analizowanie sytuacji, dojrzewa jeszcze przez kilka lat.
To nie jest złośliwość. To neurobiologia w praktyce.
Z punktu widzenia pedagogiki to moment, w którym młody człowiek doświadcza jednego z pierwszych poważnych egzaminów w życiu.
Dla dorosłych to tylko jeden z wielu testów.
Dlatego emocje bywają duże, nawet jeśli na zewnątrz wygląda to na obojętność.
I tu pojawia się najważniejsze pytanie wychowawcze: jak rozmawiać, żeby rozmowa miała sens?
Pytanie: „Ile dziś zrobiłeś arkuszy?” działa trochę jak kontrola skarbowa.
Znacznie lepiej działa zdanie: „Widzę, że masz teraz dużo na głowie.”
To nie jest pytanie. To jest zauważenie.
Stres przed egzaminem jest normalny.
Z punktu widzenia neurobiologii umiarkowany stres nawet pomaga, zwiększa koncentrację i mobilizuje mózg do działania.
Dlatego nie każde napięcie wymaga natychmiastowej interwencji. Czasem wystarczy spokojna obecność.
Wielu rodziców zauważa ciekawą rzecz. Gdy pytają wprost: „Co czujesz?”, zapada cisza.
Ale gdy jadą razem samochodem, robią kolację albo idą na spacer - nagle pojawiają się zdania zaczynające się od: „A wiesz, że u nas w klasie…”.
To bardzo typowy mechanizm. Rozmowa przy okazji bywa dla nastolatków znacznie łatwiejsza niż poważna „rozmowa o emocjach”.
Z punktu widzenia wychowania i relacji jedno zdanie działa najlepiej: „Jesteśmy po Twojej stronie, niezależnie od wyniku.”
To zdanie reguluje emocje znacznie skuteczniej niż długie wykłady o przyszłości.
Bo kiedy młody człowiek czuje wsparcie, jego układ nerwowy naprawdę się uspokaja.
Egzaminy są stresujące. Ale to nie wyniki egzaminów najczęściej zostają w pamięci dzieci.
Zostaje to, jak byli wtedy traktowani przez dorosłych. I to jest prawdopodobnie najważniejsza część całej historii.
Autor:
Psycholog
W Mózgotece zmieniamy sposób, w jaki młodzi ludzie odkrywają swoje możliwości.